De hoogleraar geschiedenis van de geesteswetenschappen aan de Universiteit Leiden richt zich in zijn nieuwste publicatie Een oefening in bescheidenheid. Elf brieven over geloof en geesteswetenschappen speciaal op die zoekende scholier en beginnende studenten. “Het maakt nogal uit met wat voor wereldbeeld je op de universiteit terechtkomt”, stelt hij.
Categorie: Interview
De elf brieven zijn deels een reactie op aan hem geadresseerde brieven en mails, deels om esthetische redenen in briefvorm gegoten. De aanleiding voor de bundeling van deze post ligt op de predikantencontio van de Gereformeerde Bond van 2022. Daar sprak Paul over de verhouding tussen geloof en wetenschap, toegespitst op de geesteswetenschappen. “Ik heb goede herinneringen aan die bijeenkomst in Putten”, vertelt Paul op zijn werkkamer in een Leids universiteitsgebouw. “Ik proefde bij de predikanten een groot verlangen om iets te betekenen voor aankomende studenten in hun gemeenten die uitvliegen naar de grote stad. Hoe rust je studenten toe? Er is zo veel te lezen en te ontdekken, dat kun je als predikant niet allemaal bijbenen. Tegelijk wil je als voorganger niet met je mond vol tanden staan als je kritische vragen krijgt van jongeren die studeren.”
Luthers eigenaardigheden
Reden genoeg om in een bundeling brieven antwoord te geven op vragen als: Wat zijn geesteswetenschappen? Hoe verhouden zij zich tot de kerk? Hoe luister je zondags naar een preek als je doordeweeks leert bij alles kritische vragen te stellen? Maar ook: is er meer tussen hemel en aarde? “Vaak gaat het gesprek over geloof en wetenschap, ook in de christelijke media, alleen over de natuur- en levenswetenschappen, terwijl er genoeg studenten zijn die juist voor de geesteswetenschappen (denk aan talen, theologie, filosofie en geschiedenis, red.) kiezen. Juist aan hen heb ik de brieven gericht.”
“Ik merk bij predikanten, ook destijds in Putten, de neiging om antwoorden te willen hebben. Dat is inderdaad een route, maar ik geloof meer in een alternatief waarbij het meer draait om het wereldbeeld waarmee je op de universiteit terechtkomt. Dat is veel fundamenteler. Want is de wetenschap een bedreiging, omdat ze de wereld bekijkt vanuit menselijke gezichtspunten? Vanuit vragen van menselijke causaliteit: oorzaak en gevolg? En bedreigen die vragen jouw geloof in God? Kortom: zet je God en mens tegenover elkaar, als concurrenten, waarbij alle aandacht voor de mens afleidt van aandacht voor God? Of kan in jouw wereldbeeld God ook door mensen heen werken? Dan is het ineens niet zo bedreigend om te zien dat Luther en Calvijn mensen waren met eigenaardigheden, met fouten en gebreken. Dan kun je zonder van je geloof te vallen studie doen naar Luthers biografie in de zestiende-eeuwse Duitse context. Dan val je ook niet van je stoel als je een boek leest dat Luthers verzet tegen de kerk van Rome verklaart vanuit zijn allergie voor gezag, ontwikkeld in zijn ouderlijk huis en in de kopermijnbouw van het graafschap Mansfeld. Dat alles hoef je niet af te strepen tegen zijn theologische verdienste. Je kunt Luther historisch benaderen én erkennen dat de dingen die hij zegt over Gods genade nog altijd het overdenken waard zijn.”
"*" geeft vereiste velden aan