De jaarlijkse biddag roept de vraag op: Hoe hoog staat het gebed op onze agenda? Hoe belangrijk vinden we het? In het Lukasevangelie ontdekken we iets opvallends: meer dan eens legt Lukas de nadruk op Jezus’ gebed, terwijl Mattheüs en Markus dit niet noemen. Welke betekenis heeft deze biddende Jezus?
De eerste keer schrijft Lukas over het gebed in Jezus’ leven als Hij wordt gedoopt door Johannes (Luk. 3:21-22). Zijn doop is het moment waarop Hij symbolisch één wordt met het zondige volk door onder te gaan in het water en eruit op te staan. Jezus’ doop verkondigt dat Hij de zonde zal dragen en wegdragen. Tegelijk markeert deze ook het begin van Zijn werk als Verlosser. Als enige beschrijft Lukas dat Jezus bidt als de Heilige Geest op Hem neerdaalt in de gedaante van een duif. Vraagt Hij om de hulp van Zijn Vader voor de taak die Hem te wachten staat? Gods antwoord is de Geest Die Hem in de woestijn leidt om de strijd met de duivel aan te gaan en Die daarna op heel Zijn levensweg meegaat. Onder leiding van de Geest zal Jezus met hemelse kracht en wijsheid preken en de tekenen van Gods Koninkrijk laten zien. De Vader heeft het gebed van Zijn Zoon dus verhoord door Hem de Geest te geven.
Persoonlijk gebed
Verschillende keren verwoordt Lukas hoe Jezus Zich terugtrekt om op een stille plaats persoonlijk te bidden. Zijn werk op aarde is bijzonder intensief voor Hem. Dagelijks preekt Hij, geneest Hij vele zieken die bij Hem worden gebracht en werpt Hij demonen uit, terwijl er voortdurend een menigte mensen om Hem heen is. Op een dag komt een grote menigte bij elkaar om Jezus te horen en Zijn wonderen te zien, want het gerucht over Hem verspreidt zich steeds meer. Jezus vertrekt echter naar de woestijn om daar te bidden (Luk. 5:15-16). De woestijn is de plaats van stilte en afzondering, waar Hij ook al was na Zijn doop. Als de enige Zoon kent Hij een sterke behoefte om Zijn Vader te zoeken en zo Zijn werk van stap tot stap te volbrengen. In Jezus’ gebed gaat het om een unieke vorm van liefdevolle omgang tussen de Vader en de Zoon. Voor Zijn komst naar deze aarde was er de volmaakte hemelse harmonie en deze krijgt op aarde een vervolg. Met de discipelen staan wij intussen op eerbiedige afstand en vragen ons af: wat is er tussen de Vader en de Zoon besproken? Behalve de unieke liefdevolle omgang zal ongetwijfeld de voortgang van Gods Koninkrijk op aarde aan de orde zijn gekomen. Soms zoekt Jezus de stilte voordat Hij belangrijke beslissingen neemt. Zoals de keer dat Hij de hele nacht in gebed doorbrengt voordat Hij Zijn discipelen uitkiest (Luk. 6:12-13). Een keuze die uiterst belangrijk is voor de toekomst wil Hij eerst biddend voorleggen aan Zijn Vader.
Leren bidden
Jezus’ discipelen zijn er meer dan eens getuige van dat hun Meester bidt. Ik noem twee voorbeelden: “En het gebeurde, toen Hij in persoonlijk gebed was, dat de discipelen in Zijn nabijheid waren” (Luk. 9:18). Even verderop: “En het gebeurde, toen Hij ergens aan het bidden was, dat een van Zijn discipelen tegen Hem zei, toen Hij ophield…” (Luk. 11:1). Een van de discipelen is daarvan zo onder de indruk dat hij vraagt of Jezus hun wil leren bidden. Vervolgens komt het Onze Vader aan de orde. In dit voorbeeldgebed ontdekken de discipelen vooral dat de omgang met God een vertrouwelijk karakter heeft (Onze Vader) en gericht is op Gods Naam, Gods Koninkrijk en Gods wil. Jezus leert het Onze Vader niet met de bedoeling dat Zijn discipelen voortaan alleen dit gebed zullen bidden, maar als een leidraad die het gebed van al Zijn discipelen richting geeft. Het Onze Vader laat dus zien wat belangrijk is voor een leven in Jezus’ spoor.
Soms zoekt Jezus de stilte voordat Hij belangrijke beslissingen neemt
Gebed op de berg
Het Lukasevangelie beschrijft één keer dat Jezus op een berg bidt als voorbereiding op een speciale gebeurtenis (Luk. 9:28-29). Zijn discipelen Petrus, Johannes en Jakobus zijn er getuige van dat de aanblik van Zijn gezicht tijdens het bidden verandert en Zijn kleren blinkend wit worden. Jezus krijgt hier de hemelse glorie! Deze gedaanteverandering is een hoogtepunt in het Evangelie, want zo wordt Jezus door Zijn Vader aangewezen als de Zoon. Dit is Hij al van eeuwigheid af én dit zal Hij in de toekomstige hemelse glorie zijn, na Zijn opstanding en hemelvaart. Deze gebeurtenis op de berg is dus een schitterend voorspel op later. Johannes heeft Hem zo blinkend op Patmos gezien (Openb. 1:9-18). Waarom deze verheerlijking op de berg? Voordat Jezus de lijdensweg opgaat, moeten de discipelen goed beseffen dat Hij de Zoon van God is, Die door het lijden naar de glorie gaat. Op dit unieke moment heeft Jezus Zich biddend voorbereid. Wat zou er zijn besproken tussen Vader en Zoon?
Gebed en de toekomst
Jezus gaat Zijn discipelen niet alleen biddend voor, maar Hij wijst hen volgens Lukas ook op het grote belang van het gebed in hun eigen leven. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het oog op Zijn toekomst. Er zullen ingrijpende dingen gebeuren in de eindtijd: oorlogen, aardbevingen, honger en verdrukking. Dan zal Jezus plotseling verschijnen. In dit licht dienen Zijn discipelen zich voor te bereiden en niet in een soort roes te leven. Hoe kan deze voorbereiding het beste plaatsvinden? Jezus roept hen op om waakzaam te zijn en te bidden dat ze kunnen bestaan voor de Zoon des mensen (Luk. 21:36). Een belangrijk voorbereidingsmiddel op de eindtijd en Jezus’ wederkomst is dus een biddend leven, want nuchter zijn en bidden horen bij elkaar (vgl. 1 Petr. 4:7). Je kunt namelijk alleen bidden als je wakker bent.
Gebed in Gethsémané
De laatste keer komen we de biddende Jezus tegen in Gethsémané, waar het lijden sterk op Hem afkomt. Enkele discipelen zijn met Hem meegegaan in de hof en krijgen de opdracht om ook te bidden. Intussen blijven ze op afstand als Jezus verder de hof ingaat. Daar knielt Hij neer en vraagt of de aanstaande drinkbeker aan Hem voorbij kan gaan. Tegelijk onderwerpt Hij Zich aan de wil van Zijn Vader. Nadat een engel uit de hemel Hem heeft versterkt, wordt Zijn innerlijke strijd zwaar, wat Hem aanspoort om vuriger te bidden (Luk. 22:43- 44). Opvallend is: hoe moeilijker Hij het krijgt, hoe sterker Hij bidt. Alleen via deze biddende overgave komt Hij als Overwinnaar tevoorschijn en kan Hij de strijd aan. Jezus is nu nog sterker bereid én toegewijd om de lijdensweg tot het bittere einde te gaan.
Als Jezus het gebed nodig had, dan wij des te meer
Gebed en hemelvaart
Jezus’ gebed houdt niet op als Hij van de aarde weggaat. Aan het einde van het Lukasevangelie zien we een aanwijzing dat Zijn gebed in de hemel doorgaat, want Hij vaart zegenend op (Luk. 24:50- 51). Deze zegenende handen houden in dat Hij betrokken blijft op de Zijnen door voor hen te bidden, allereerst om de Trooster (Joh. 14:16). Het zal Pinksteren worden! Bovendien zal Hij voortdurend vragen om hun bewaring en volharding. Vanuit de hemel zorgt de biddende Heere er dus voor dat Zijn werk op aarde doorgaat.
Bemoediging en aansporing
Wat betekent deze biddende Jezus voor ons? Ik noem een bemoediging en een opwekking. De bemoediging is dat Jezus de verlossing biddend heeft volbracht. Zoals de genoemde voorbeelden lieten zien, kon Hij de weg van de verlossing alleen tot het einde gaan via de regelmatige omgang met Zijn hemelse Vader. De biddende Jezus maakt duidelijk dat Hij volledig mens is geworden, Die alles voor de verlossing heeft overgehad. Hij is er zelfs voor op de knieën gegaan. Bovendien is Hij in de hemel de biddende Hogepriester, Die alle gelovigen “volkomen zalig kan maken” (Hebr. 7:25). Vanwege dit verlossingswerk is Hij uiterst kostbaar en al onze liefde en toewijding meer dan waard.
We worden opgewekt om in het spoor van deze biddende Jezus te gaan. Als Hij het gebed nodig had, hebben wij het des te meer nodig! Bidden is allereerst door Hem tot God gaan, wat alleen op grond van Zijn volbrachte werk mogelijk is. In Jezus’ Naam is bidden het zoeken van de levende omgang met de hemelse Vader. Daarnaast staan we voor allerlei keuzes en beslissingen. En verder worden we vroeg of laat geconfronteerd met moeite en lijden. In al deze dingen is Hij ons biddend voorgegaan. In dit licht nog een keer de vraag: Hoe hoog staat het gebed op de agenda van ons leven? ■
Om te onthouden
- Jezus heeft Zijn verlossingswerk biddend volbracht.
- Daarin zien we dat Hij volledig mens is geweest.
- De biddende Jezus is ook een voorbeeld voor het gebed van de gelovigen.