“In Afrika verloor ik mijn geloof.” Dat is de openingszin van het nieuwste boek van Ronald Westerbeek. Tijdens een reis, dertig jaar geleden, brak zijn “keurige geloofsovertuiging” op de rauwe werkelijkheid van het Afrikaanse leven. Gelukkig hervond hij zijn geloof ook weer. Door zich onder te dompelen in het charismatische christendom ontstond er een nieuw contact met God.
Proeven en watertanden is geen verslag van een persoonlijke geloofsreis, maar een verkenning van het charismatische christendom. De schrijver brengt dit landschap in kaart en bespreekt zijn eigen theologische positie binnen dit geheel. Alles bij elkaar levert dat een verrassend leerzaam, toegankelijk en zelfkritisch boek op.
Reikwijdte
Het eerste van de in totaal zeven hoofdstukken beslaat bijna de helft van het boek. Enkele definities passeren de revue, soms enigszins technisch. Het punt is dat de term pentecostalisme betrekking heeft op alle pinksterdenominaties, terwijl het begrip charismatisch een veel grotere reikwijdte heeft: het gaat om alle achthonderd miljoen christenen wereldwijd die verlangen naar meer van de Geest en de charismata. Jammer is dat niet wordt besproken hoe ‘charismatisch’ zich precies verhoudt tot het veelgebruikte woord ‘evangelicaal’.
Het belangrijkst is echter de bespreking van de vijf hoofdstromen binnen het charismatische christendom. Als eerste ontstaan op het zuidelijk halfrond de onafhankelijke Geestkerken (achttiende en negentiende eeuw). De tweede hoofdstroom bestaat uit de pinksterkerken, voortgekomen uit de beroemde Azusa Street-opwekkingen in Los Angeles (1906-1909). De derde golf is de charismatische vernieuwing binnen de gevestigde katholieke, anglicaanse en protestantse kerken uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Justin Welby, voormalig aartsbisschop van Canterbury, vertelde eens in The Guardian dat hij dagelijks in tongentaal bidt. Op de stranden van Californië ontstaat in de jaren zeventig en tachtig de vierde hoofdgolf: een theologische vernieuwingsbeweging. Hieruit komen bijvoorbeeld Vineyard en New Wine voort. Bij de vijfde hoofdstroom vindt een radicalisering van eerdere golven plaats. In ons land kun je Frontrunners (Tom de Wal), De Doorbrekers en Hillsong Church hiertoe rekenen.
Durven de gevestigde kerken het nieuwtestamentische spreken over de Geest echt te omarmen?
Helder overzicht
Ik heb het boek geboeid gelezen. Niet eerder kreeg ik zo’n helder overzicht van het charismatisch christendom. Dat helpt om ontwikkelingen en personen beter te begrijpen en theologisch te positioneren. Knap ook hoe de auteur zulke duidelijke ‘foto’s’ weet te maken van een veelkleurige en voortdurend veranderende stroming binnen het christendom.
In het vervolg van het boek, de hoofdstukken 2 tot en met 7, legt Westerbeek zijn eigen theologische kaarten op tafel. Hij voelt zich zonder meer het meest verbonden met de vierde hoofdstroom. Zeven jaar was hij actief als theoloog bij New Wine. Door zijn eigen positie te ontvouwen, legt hij als het ware een theologische vloer onder deze stroming.
Centraal staat wat hij de ‘theologie van het Koninkrijk’ noemt. Dat betekent dat je als gelovige vandaag leeft onder Jezus’ autoriteit. Je wordt gezalfd door de Geest. Je mag iets ‘proeven’ van het toekomstige Koninkrijk. Daarbij hoort een opmerkzaam leven, waarin je Gods stem hoort via luisterend gebed, dromen en visioenen, intuïties en gedachten. Hoewel de schrijver benadrukt dat Gods stem uit vele andere stemmen gefilterd moet worden, miste ik hier wel de klassieke gedachte dat Gods stem vooral klinkt via de Schriften.
"*" geeft vereiste velden aan